Gece Vardiyası Hesaplama
Gece vardiyasında çalışılan sürenin 4857 sayılı İş Kanunu m.69 kapsamındaki 7,5 saatlik yasal sınırını kontrol edin; sınırı aşan ve fazla çalışmaya dönüşen kısmı ve isterseniz bu aşımın zamlı ücretini hesaplayın.
Gece çalışması nedir?
Gece çalışması, en geç saat 20.00'de başlayıp en erken 06.00'ya kadar geçen ve en fazla 11 saat süren gece döneminde yapılan çalışmadır. İşçi sağlığını korumak amacıyla gece çalışması için günlük çalışma süresine göre daha katı bir üst sınır getirilmiştir.
Yasal dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.69
m.69 uyarınca işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Bu, günlük 11 saatlik genel sınırın gece dönemine özgü istisnasıdır. 7,5 saati aşan gece çalışması ilke olarak yasaktır; uygulamada aşan kısım fazla çalışma hükümlerine tabi tutulur ve m.41 gereği %50 zamlı (×1,5) ödenir. Ayrıca gece postalarında çalıştırılan işçiler için periyodik sağlık kontrolü ve posta değişimi gibi ek koruyucu yükümlülükler bulunur.
Gece çalışması hesaplama formülü
| Kalem | Formül |
|---|---|
| Yasal gece süresi | min(çalışılan saat; 7,5) |
| Fazla çalışmaya dönüşen süre | maks(çalışılan saat − 7,5; 0) |
| Aşımın fazla çalışma ücreti | aşan saat × (brüt ÷ 225) × 1,5 |
Çözümlü örnek: 9 saatlik gece vardiyası
Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan bir işçi, bir gece vardiyasında 9 saat çalıştırılmıştır:
- Yasal gece süresi: min(9; 7,5) = 7,5 saat
- Aşan süre: 9 − 7,5 = 1,5 saat (fazla çalışma)
- Saat ücreti: 45.000 ÷ 225 = 200 TL
- Aşımın ücreti: 1,5 × 200 × 1,5 = 450 TL
Bu örnekte 7,5 saatin aşılması ilke olarak yasaktır; tutar yalnızca aşımın hak ettiği zamlı karşılığı göstermek içindir. Vardiya düzeninizin haftalık 45 saat ve günlük 11 saat sınırlarını birlikte görmek için vardiya hesaplama aracını, haftalık toplamı için haftalık 45 saat kontrolü aracını, tüm fazla çalışma kalemlerini için fazla mesai hesaplama aracını kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Gece çalışması en fazla kaç saat olabilir?
4857 sayılı İş Kanunu m.69'a göre işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Bu sınır günlük 11 saatlik genel azami sürenin gece dönemine özgü daha katı bir istisnasıdır. 7,5 saati aşan gece çalışması ilke olarak yasaktır.
Gece dönemi hangi saatler arasıdır?
Çalışma hayatında gece, en geç saat 20.00'de başlayıp en erken saat 06.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönemdir. Bir çalışmanın gece çalışması sayılması için bu döneme denk gelmesi gerekir.
7,5 saati aşan gece çalışmasının ücreti nasıl hesaplanır?
7,5 saati aşan kısım fazla çalışma hükümlerine tabidir ve %50 zamlı (×1,5) ödenir. Aşan saat, aylık brüt ücretten türetilen saat ücreti (brüt ÷ 225) ile 1,5 katsayısı çarpılarak hesaplanır. Aşımın ücretini görmek için aylık brüt ücretinizi de girin.
Gece çalışması fazla mesai sayılır mı?
Gece çalışmasının kendisi otomatik olarak fazla mesai değildir; ancak gece çalışması 7,5 saati aşarsa aşan kısım fazla çalışma sayılır. Ayrıca haftalık toplam çalışma 45 saati aşıyorsa bu da ayrıca fazla çalışmadır. İki sınır birbirinden bağımsız değerlendirilir.
Gece vardiyasında ara dinlenme süresi değişir mi?
Hayır, ara dinlenme süresi gündüz ve gece için aynı kurallara (m.68) tabidir ve günlük çalışma süresine göre belirlenir. Gece vardiyasının kendine özgü kuralı, toplam çalışmanın 7,5 saati aşamamasıdır.